درنگی کوتاه بر ترجمان بافت‌مند مقاومت: از غرب تا غزه! از کوبانی تا سقز! A Short Reflection on Contextual Translations of Resistance: From the West to Gaza, from Kobanî to Saqqez

این سطور تلاش کوچکی است برای فهم عمیق‌تر آنچه آدمی با زبان بازمی‌نماید و آنچه آن بازنمایی در ما بازتولید می‌کند. مقایسه‌ای است برای فهمیدن بیشتر و نه برای داوری، که داوری میان رنج آن‌ها که آخرین راه مقاومتشان به زنده‌گی‌شان گره خورده است، غیرانسانی است. می‌خواستم این مقایسه را از مقاومت زنان و مردان آفریقایی‌آمریکایی در غرب شروع کنم، از  دو بوآ و آدری لرد و بل هوکس. می‌خواستم بنویسم که برایشان مقاومت، نه به خود زنده‌بودن، که به کیفیتی از زیستن برمی‌گردد.

اما می‌خواهم غرب را همان‌جا رها کنم و به غزه بروم. آنجا که وجودداشتن، وضعیتی که در آن زنده‌ای یا همان زنده‌گی، در شرایطی که سیاست‌های کشتار و ناتوان‌سازی اسرائیل زندگی را از معنای کیفیت تهی کرده است و آن را به صرف عدد تقلیل داده است، خود مقاومت است. زنده‌گی و دوام‌آوردن تا نسلی ادامه پیدا کند، مقاومتی در برابر آن نیرویی است که نه‌فقط باکشتار که با ناقص‌سازی و ناتوان‌سازی به‌جد مشغول نسل‌کشی است. مقاومت دیگر فقط جنگ با دشمن در میدان نیست، مقاومت ادامه‌ی زنده‌گی در نسل‌های آینده است.

همین درهم‌تنیدگی مقاومت و مفهموم زنده‌گی در کوبانی شکل دیگری به خود می‌گیرد. آنجا مقاومت در برابر نیروهای داعش، نه فقط حاوی معنای زنده‌گی یا وجودداشتن است، که کیفیتی از زیستن هم هست. زن مبارزی که آخرین گلوله را در آستین پنهان می‌کند تا پیش از آنکه به دست داعش بیفتد، زنده‌گی‌اش را تمام کند، مقاومت را به معنای زندگی بدل می‌کند. او به ما نشان می‌دهد که اگر مقاومت نکند، زنده نیست. زنان کوبانی، در میدان یا خارج از آن، زنده‌گی و زندگی را با مقاومت گره می‌زنند. سقوط کوبانی، سقوط زن است؛ و سقوط زن، سقوط زندگی. از دل همین مقاومت است که ژن و ژیان به هم پیوند می‌خورند و با مقاومت در برابر اشغال تن و سرزمینشان، ئازادی را جست‌وجو می‌کنند. 

ژن، ژیان، ئازادی از چنین بستری به سقز و مبارزات ۱۴۰۱ راه یافت. جمله‌ی «مقاومت زندگی است» که در کوردستان جان گرفت، ودیعه‌ای است به ما از جامعه و زبانی که «زنانش» با «دولت اسلامی» داعش هنوز هم در جنگ‌اند. پرسش امروز اما این است که ما در مبارزه‌مان با دولت جمهوری اسلامی، رابطه‌ی زندگی و مقاومتمان را چگونه و با چه واژگانی فهم و بازنمایی می‌کنیم؟ آیا زندگی برای ما مقاومت است؟ یا مقاومت، زندگی؟ یا…؟

These lines are an attempt to more deeply understand what we represent through language, and what that act of representation, in turn, reproduces within us. This is a comparison meant to deepen understanding, not to pass judgment—for judging between forms of suffering endured by those whose final means of resistance are bound to their very lives is in itself inhumane. I initially wanted to begin this comparison with the resistance of African American women and men in the West, with figures such as W. E. B. Du Bois, Audre Lorde, and bell hooks. I wanted to write about how, for them, resistance is not tied to mere survival, but to a certain quality of living.

But I want to leave the West there and move instead to Gaza. In Gaza, mere existence—or being alive—becomes resistance under conditions where Israel’s policies of killing and debilitating have stripped life of its qualitative meaning and reduced it to a number. Living on, enduring so that a generation may continue, is resistance against a force engaged not only in killing but also in systematic maiming and debilitation, fully committed to genocide. Resistance is no longer only fighting the enemy on the battlefield; resistance is the continuation of life into future generations.

This entanglement of resistance and the concept of life takes on another form in Kobanî. There, resistance against ISIS is not only about existence or survival, but also about a particular quality of living. The woman fighter who hides her final bullet in her sleeve in order to end her life before falling into the hands of ISIS transforms resistance into the meaning of life itself. She shows us that without resistance, she is not alive. Women of Kobanî—on the battlefield and beyond—bind life and living to resistance. If Kobanî falls, women will fall; and if women fall, life itself will fall. From within this resistance, jin (woman) and jiyan (life) become inseparable, and through resisting the occupation of their bodies and their land, they search for azadi (freedom).

From this context, Jin, Jiyan, Azadi traveled to Saqqez (a Kurdish city in Iran) and to the uprisings of 2022. The phrase “resistance is life,” which took root in Kurdistan, is a bequest to us from a society and a language whose women are still in war with the Islamic State. The question today, however, is this: in our struggle against the Islamic Republic of Iran, how do we understand and represent the relationship between life and resistance, and with what words? Is life resistance for us? Or is resistance life? Or…?