رخدادها و افق‌ها نوشتهٔ کیث هاروی

کیث هاروی، در مقاله‌اش با عنوان «رخدادها و افق‌ها: واکاوی ایدئولوژی در جلد اثر ترجمه»*، دربارهٔ عاملیتِ خود اثر ترجمه به‌مثابه رخداد می‌نویسد. او پیشنهاد می‌کند تمرکزمان را از عاملان منفرد در فرایند ترجمه، بر خود اثر رخدادیِ ترجمه منتقل کنیم. هاروی با بررسی نشانه‌شناختی و زبان‌شناختی انتقادی پشت و روی جلد سه رمان به ما یادآوری می‌کند که با نگاه سنتی به اثر ترجمه، یعنی تمرکز صرف بر متن ترجمه‌شده، فهم ما از کیفیت اثرگذاری اثر ترجمه‌شده در جامعهٔ مقصد ناقص باقی می‌ماند. او سه رمان با محوریت مردان همجنس‌گرا، ترجمه‌شده از انگلیسی آمریکایی به فرانسوی فرانسه، را فقط با تمرکز به آنچه جامعهٔ هدف ترجمه بر جلد می‌بینند، تحلیل می‌کند. هاروی در پی این است که نشان دهد آنچه بر جلد اثر ترجمه می‌آید، عاری از ایدئولوژی نیست. او با مقایسهٔ سه جلد از سه اثر ترجمه‌شده در حوالی سال ۱۹۸۰ نشان می‌دهد تصویری که از مبدأ در افق انتظارات مقصد بازنمایی می‌شود، این امکان را در خود دارد که ساختارهای ایدئولوژیک را تقویت کند یا در برابر آن‌ها مقاومت کند. او می‌کوشد سه بازنمایی متفاوت از همجنسگرایی آمریکایی در افق انتظارات خوانندهٔ فرانسوی را در کنار هم تحلیل کند و توجه ما را به آن فضای کوچکی جلب کند که جایی برای مقاومت مهیا می‌کند و امیدی می‌دهد برای تغییر. چندی پیش، فرصتی پیش آمد تا این مقاله را در کلاس «ترجمه و ایدئولوژی» در دانشگاه یورک ارائه کنم. دانشجوی مهمان کلاس بودم و در سلول خاورمیانه‌ای‌ام گرفتار. تلاش کردم امکانی را که هاروی از آن سخن می‌گفت، به‌کار ببندم. می‌خواستم به نویدی که او می‌داد امیدوار بمانم، به اینکه می‌توانم جایی برای خودم و هم‌تجربه‌هایم در فضای اروپایی و آمریکایی آن جمع کوچک باز کنم. به جلد بازگشتم، به اولین صفحهٔ فایل پاورپوینتم، به آنجا که رنگین‌کمانش بازگشتی نشانه‌شناختی به جامعهٔ ال‌جی‌بی‌تی‌کیو‌آی‌اِی‌پلاس (LGBTQIA+) داشت و بخشی از این روزهایمان را در کنج صفحه جا دادم: «به نام خدای رنگین‌کمان.» در انتهای ارائه به جلد بازگشتم و توضیح دادم که چطور نیاز داشتم در برابر ایدئولوژی‌هایی که فضا را برای تجربهٔ زیستهٔ من تنگ می‌کرد، مقاومت کنم. برایشان دربارهٔ کیان پیرفلک گفتم و نتیجه‌گیری هاروی را بازگو کردم که جلد اگرچه محصول زنجیره‌ای از تصمیم‌های عاملان انسانی است، به‌خودی‌خود از نوعی نیروی عاملانه برخوردار است و در «چنین نیرویی نوید نوآوری و مقاومت نهفته است» (۶۹). پی‌نوشت: افزودن «به نام خدای رنگین‌کمان» به نماد تاریخی جامعهٔ کوییر در این موقعیت و برای این هدف مشخص موجه می‌نمود. نماد رنگین‌کمان در ایران هم باید نماد جامعهٔ رنگین‌کمانی باقی بماند. پافشاری بر آن خود مقاومتی ضروری است.

Keith Harvey, in his article “’Events’ and ‘Horizons’: Reading Ideology in the ‘Bindings’ of Translations”*, writes about the agency of the translated text as an event. He suggests we shift our focus from individual agents in the translation process to the translation itself. Through semiotic and critical linguistic analysis of the bindings of three translated novels, Harvey reminds us that the traditional understanding of the translation (as the product) does not fully address the translation’s impact on its target society. He analyzes the bindings of three “gay” novels, translated from American English into French, focusing on what readers encounter on the bindings. His aim is to illustrate that the bindings of translations are not exempt from ideology. By comparing the bindings of the three translations, which are published around 1980, he demonstrates how the portrayal of the source’s image within the target’s horizon of expectations can either reinforce or resist ideological structures. He tries to examine the three depictions of American gay culture as perceived by French readers and directs our attention to that space on the bindings that allows for resistance and change.

Some time ago, I had the privilege to present this article in the Ideology and Translation class at York University. I was a guest participant in the class and I found myself confined in my middle-eastern situatedness. Drawing inspiration from Harvey's ideas on bindings, I aimed to create a space for myself and others like me, within that European and North American setting of that small classroom.I returned to the binding, to the first slide of my presentation file, the slide whose rainbow was initially intended to represent the LGBTQIA+ community. In the corner, I inserted a tiny piece of our ongoing history: “in the name of the god of the rainbow”. At the end of the presentation, I revisited to the binding of my own presentation and explained my need to resist the ideologies that were constricting the room for my experiences. I talked about Kian Pirfalak and reiterated Harvey’s conclusion that while bindings are the products of a chain of agents, they possess an “agentive energy” in which “resides the promise of innovation and resistance.” (69)

P.S.: Adding the notion of “in the name of the god of the rainbow” to the symbol of queer community had its contextual significance. The rainbow should indeed continue to represent the LGBTQIA+ community, particularly in Iran. This insistence serves as a necessary form of resistance.

* Harvey, K. (2014). ‘Events’ and ‘Horizons’ Reading Ideology in the ‘Bindings’ of Translations. In M. Calzada-Perez (Ed.), Apropos of Ideology Translation Studies on Ideology-ideologies in Translation Studies (pp. 43–70). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315759937-7